SPASTYCZNOŚĆ
POUDAROWA

Jest jednym z najczęstszych następstw udaru mózgu.
powoduje duże napięcie i sztywność mięśni utrudniające wykonywanie i kontrolowanie nawet najprostszych ruchów.


Najczęściej chorzy zmagają się ze spastycznością w obrębie:

NADGARSTKA
ŁOKCIA

4500/365
Cztery i pół tysiąca osób
rocznie traci sprawność wskutek spastyczności poudarowej.


chorych po udarze mózgu na codzień zmaga się z powikłaniem jakim jest spastyczność poudarowa.


*Dane za: Michał Schinwelski, Emilia Sitek, Jarosław Sławek „Częstość występowania spastyczności u chorych po udarze mózgu. Wpływ spastyczności poudarowej na funkcjonowanie i jakość życia chorego.”

co to jestspastyczność ?


Spastyczność kończyny górnej jest jednym z najczęstszych następstw udaru mózgu. Jej konsekwencją może być brak sprawności ruchowej ręki.

Głównymi objawami spastyczności są napięcie i sztywność mięśni, które sprawiają, że ruchy są trudne do wykonania lub nie w pełni kontrolowane, np. bezpośrednio po ugięciu łokcia trudno jest go wyprostować i pozostaje on przez chwilę w zgięciu, podobnie dzieje się w przypadku ściśnięcia dłoni.

Ręka dotknięta spastycznością u osób po udarze mózgu charakteryzuje się nienaturalnym ułożeniem kończyny w czasie odpoczynku i w trakcie prób ruchu. Uniemożliwia to skuteczne wykorzystywanie ręki we wszystkich jej funkcjach.

spastyczność

jest bolesna


Napięciu spastycznemu czasem towarzyszy ból, który ma charakter drętwienia. Ból się nasila, kiedy niesprawna ręka pozostaje unieruchomiona przez kilkanaście minut lub kiedy próbujemy wykonać gwałtowny ruch.

codzienność

ze spastycznościąkończyny górnej


W codziennym życiu nasze ręce wykonują setki skoordynowanych ruchów. Niosąc herbatę w ulubionym kubku, łapiemy go za ucho. Niosąc dzbanek z herbatą, podtrzymujemy go drugą ręką. W zależności od wykonywanej czynności dłonie i ręce układają się inaczej. Spastyczność powoduje utratę kontroli nad ręką. Jej ruchy nie są już skoordynowane z pracą reszty ciała. Dłoń oraz ręka nie reagują i nie układają się tak jak dotychczas. Właśnie dlatego zwyczajne dotąd czynności stają się trudne do wykonania, a nawet niebezpieczne. Niekontrolowane ruchy ręki mogą przewrócić kubek z gorącą herbatą lub spowodować wypuszczenie z ręki szklanego przedmiotu. Dlatego osoby zmagające się ze spastycznością ręki muszą dobrze poznać nowe zachowania i możliwości swojej ręki, a także nauczyć się wszelkich czynności na nowo.

spastyczność gołymokiem – objawy

Pierwsze objawy spastyczności pojawiają się najczęściej w okresie od kilku dni do kilku tygodni od przebytego udaru. Zależy to od miejsca i obszaru, który został dotknięty przez udar oraz schorzeń towarzyszących.

1/2


1. współruchy

kiedy próbujesz unieść ramię do góry, zauważasz, że jednocześnie zaciskają się palce dłoni i niezależnie od Twojej woli ugina się łokieć. Zdarza się, że współruchy spastyczne występują także, kiedy kaszlesz, kichasz czy ziewasz. Jeśli podczas kasłania Twoja ręka zaczyna wykonywać niekontrolowane ruchy, zamiast zasłaniać usta zdrową ręką, użyj jej do opanowania niekontrolowanych odruchów chorej dłoni. To szczególnie ważne, jeśli znajdujesz się w pobliżu naczyń z gorącymi płynami lub trzymasz w ręku ostre narzędzie.



2. reakcje stowarzyszone

są odpowiedzą na wzmożony wysiłek fizyczny. Jeśli podnosisz przedmiot chorą ręką, Twoja chora noga może zacząć się poruszać. Reakcje stowarzyszone mogą pojawiać się także podczas aktywności zdrowych części ciała. Ciągła aktywność i zbyt intensywne ćwiczenia prowadzą do licznych reakcji stowarzyszonych, wywołując niekontrolowane napięcia mięśniowe i spastyczność.



3. odruch na rozciąganie

kiedy próbujesz za pomocą zdrowej ręki wyprostować ugięte palce chorej dłoni, pojawia się opór i masz wrażenie, że mięśnie zamiast się rozluźniać napinają się jeszcze mocniej. Siła skurczu jest zależna od szybkości rozciągania mięśnia. Im szybszemu rozciąganiu jest poddawany, tym odruchowy skurcz mięśniowy jest silniejszy.



4. klonusy

kiedy Twoja stopa przez przypadek gwałtownie uderza o podłoże, zauważasz jej drżenie, które uspokaja się dopiero po kilku sekundach. Wrażliwość mięśni na rozciąganie jest u wielu osób po uszkodzeniu mózgu tak duża, że na jedno rozciągające ćwiczenie mięśnie reagują nawet kilkunastoma skurczami. Drżenie dłoni i przedramienia związane jest z rozciągnięciem mięśni odpowiedzialnych za ich prostowanie i zginanie.


spastyczność gołymokiem – objawy

2/2


5. powolne ruchy

po udarze mięśnie chorych kończyn stają się bardzo wrażliwe na rozciąganie. Z tego powodu każda próba wykonania szybszego ruchu hamowana jest przez skurcz rozciąganych mięśni. Taka sytuacja powoduje, że ruchy w stawach są mniejsze, a zatem cała sekwencja ruchu spowalnia się.



6. współskurcz

zdarza się, że przy samodzielnej próbie wykonania czynności ruch w stawie nie zachodzi, a widoczne jest tylko drżenie wszystkich okolicznych mięśni. W przypadku spastyczności mięśnie mogą napinać się jednocześnie, co uniemożliwia ruch.



7. zmęczenie

może być pośrednim objawem spastyczności. Długotrwała aktywność tych samych grup mięśniowych, które dodatkowo nie potrafią kurczyć się w efektywny sposób, powoduje ich szybsze zmęczenie. Mięsień napięty spastycznie zużywa dużo więcej energii w porównaniu z mięśniem unerwionym prawidłowo.



8.  brak płynności ruchu

wiele czynników wymienionych wcześniej powoduje, że ruchy pacjenta w przebiegu spastyczności są mało płynne, raptownie spowalniane i przyspieszane. Nie należy za wszelką cenę dążyć do wykonania ruchu w pełnym zakresie. Ruch wykonany w mniejszym zakresie, ale płynniej, jest o wiele większym sukcesem.


spastycznośćzmienną jest

Poziom napięcia spastycznego zmienia się w ciągu doby, a wpływa na to wszystko, co robimy. Napięcie jest najniższe w czasie snu i po długim odpoczynku w pozycji leżącej, najwyższe zaś – w trakcie dnia i wieczorem. Spastyczność może nasilać się bądź osłabiać z powodu wielu czynników, które mogą oddziaływać pojedynczo lub grupowo.

co powoduje

nasilenie spastyczności?

  • mała powierzchnia podparcia ciała
  • nieustabilizowana pozycja ciała
  • szybkie wykonywanie ruchów
  • zbyt duży nacisk na szybki powrót do pełnej sprawności, nadwerężanie mięśni zbyt intensywnymi ćwiczeniami
  • poczucie strachu i niepokoju
  • ból w dowolnej części ciała (ból stawowy, miesiączka, ból głowy),
  • negatywny wpływ otoczenia (hałas, drażniące oświetlenie, obecność stresujących osób)
  • brak snu
  • niska temperatura otoczenia, w tym wyziębienie organizmu
  • gwałtowne zmiany ciśnienia atmosferycznego
  • wysokie ciśnienie krwi
  • zaparcia lub zbyt duże wypełnienie pęcherza moczowego

CO WPŁYWA NA OBNIŻENIE

NAPIĘCIA SPASTYCZNEGO?

  • odpowiednie podparcie ciała
  • stabilna pozycja ciała
  • ruchy wykonywane w powolny sposób
  • motywacja i zaangażowanie psychiczne na kontrolowanym poziomie
  • poczucie bezpieczeństwa i zadowolenia
  • nieodczuwanie bólu
  • cisza, spokój, obecność bliskich osób
  • łagodne, niedrażniące oświetlenie
  • odpowiednia ilość snu
  • odpowiednia temperatura otoczenia
  • stabilny poziom ciśnienia atmosferycznego
  • prawidłowe ciśnienie krwi